« اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تَهْتِكُ الْعِصَمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تُنْزِلُ النِّقَمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تُغَيِّرُ النِّعَمَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تُنْزِلُ الْبَلآءَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِىَ الذُّنُوبَ الَّتى تَقْطَعُ الرَّجآءَ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لى كُلَّ ذَنْبٍ اذْنَبْتُهُ وَ كُلَّ خَطيئَةٍ اخْطَأتُها » « 1 » پس چنانچه براى هر دوايى خصوصيّتى هست به ازالهء مرضى از امراض بدنيّه ، كه همان خاصيت در غير آن يافت نمىشود ، شايد براى [ هر ] فعلى از افعال حجّ خاصيتى بوده باشد به تكفير « 2 » نوعى از انواع ذنوب و معاصى ، به جهت مناسبات و خصوصياتى كه [ علمِ ] آن را ندارد مگر خداوند علّام الغيوب ؛ و مؤيّد اين مطلب است روايتى كه امام غزالى در احياء العلوم نقل نموده كه پيغمبر صلى الله عليه و آله فرموده : هر آينه از معاصى و ذنوب ، ذنوبى هست كه محو نمىكند او را مگر وقوف در عرفات « 3 » ؛ و امثال اين خبر بسيار است . تكميلٌ : و اين حجّ ، بر مستطيع ، زياده از يك مرتبه واجب نيست ، ليكن در احاديث صحيحه و غيره وارد شده كه حجّ بر اهل جدّه زياده بر يك مرتبه واجب است ، و حال آنكه بر اهل مكّه كه اقربَند زياده بر يك مرتبه واجب نيست ، پس در اينجا اشتباه در قرائت شده ، زيرا كه با تشديد دال نيست كه عبارت باشد از بندر مكّهء معظّمه ، كه دورى او از مكّه شانزده فرسخ است بلكه مراد به آن ، به كسر جيم و تخفيف دال است كه عبارت است از مالدار و صاحب استطاعت و در اين فرقى نيست ميان اهل مكّه و غير آن « 4 » .

--> ( 1 ) - الاقبال / 706 ؛ البلدالأمين / 188 ؛ مصباح‌الكفعمى / 555 ف 44 ؛ مصباح‌المتهجّد / 844 . ( 2 ) - تَكْفير : پاك كردن خداوند گناه كسى را . لغت نامه . ( 3 ) - ( اين حديث را غزالى از امام جعفر صادق عليه السلام به نقل از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل نموده است ) : احياءعلوم‌الدين 1 / 286 ؛ ترجمه احياء علوم‌الدين 1 / 530 ؛ بحار 96 / 261 ب 47 ح 37 ؛ عدةالداعى / 55 . ( 4 ) - لازم به ذكر است كه يكى از روايات مؤيّد اين مطلب از حضرت امام موسى بن جعفر عليهما السلام چنين نقل شده است : « انَّ اللَّهَ عَزَّوجلَّ فرضَ الحجَّ عَلى اهلِ الجِدَةِ فى كُلِّ عامٍ . . . » : كافى 4 / 265 ح 5 ؛ التهذيب 5 / 16 ب 1 ح 48 ؛ الاستبصار 2 / 149 ب 88 ح 3 ؛ وسايل 11 / 16 ب 2 ح 14128 ؛ لكن شيخ طوسى در تهذيب و استبصار ضمن نقل اين حديث ، توضيحاتى ذيل آن بيان فرموده است مبنى بر اينكه مراد از اين گونه روايات آن است كه بر مكلّف توانمند ، در سال اوّل توانايى ، حجّ واجب مىگردد ، و اگر انجام نداد در سال دوّم بر وى واجب است ، و اگر در سال دوّم انجام نداد در سال سوّم . . . ، يعنى مراد از وجوب در هر سال ، « وجوب بدلى » است . اين نظر را بسيارى از علماى سلف و حاضر پذيرفته‌اند ، جهت آگاهى به ابواب حجّ كتب فقه مراجعه شود . م .